مندليف از شيميدانان بزرگ روسي است كه در سال 1834 ميلادي در روسيه متولد شد، مطالعات او درباره خواص و ويژگي‌هاي عناصر، نقش بسيار مهمي در ايجاد تحول در علم شيمي داشت. مندليف پس از فارغ‌التحصيل‌شدن در مقطع دكتري در رشته علوم، در موسسه فناوري سن‌پترزبورگ و دانشگاه ايالتي اين شهر مشغول تدريس شد. اين محقق بزرگ، از توانمندي‌هاي بسيار زيادي در زمينه علم شيمي برخوردار بود و براساس قانون تناوبي عناصر، پيش‌بيني‌هاي جالبي درباره خواص عناصر مختلف ارائه داده بود. مندليف مي‌دانست خواص فيزيكي و شيميايي عناصر، تابعي از جرم آنهاست. قانون تناوبي، راه جديدي را در زمينه كشف عناصر و خواص مهم آن پيش روي محققاني كه در زمينه علم شيمي تحقيق و مطالعه مي‌كردند، قرار داد. در حقيقت بدون قانون تناوبي نه‌تنها پيش‌بيني خواص عناصر ناشناخته امكان‌پذير نبود، بلكه زمينه لازم براي پي بردن به فقدان برخي از عناصر، در كنار ديگر عناصر شناخته شده نيز ايجاد نمي‌شد.

تا زماني كه مندليف ايده جدول تناوبي عناصر را مطرح كرد، شيميدان‌ها 63 عنصر شيميايي را شناسايي كرده بودند. مندليف اين 63 عنصر را براساس جرم ‌اتمي آنها در جدول قرار داد. يكي از ويژگي‌هاي جالب توجه جدول تناوبي مندليف اين بود كه تعداد عناصر در رديف‌هاي جدول يكي نبودند. براي مثال در رديف پنجم 32 عنصر قرار مي‌گرفت، اما در رديف ششم، 6 خانه براي عناصر در نظر گرفته شده بود. عناصري كه از خواصي مشابه برخوردار بودند در اين جدول در كنار هم قرار مي‌گرفتند و تعدادي از خانه‌هاي جدول نيز خالي بودند. مندليف بر اين باور بود كه خانه‌هاي خالي جدول متعلق به عناصر ناشناخته است. در سال 1906 مندليف به علت كشف ساختار تناوبي عناصر از سوي كميته جايزه نوبل شيمي به عنوان نامزد دريافت جايزه نوبل سال انتخاب شد،‌ اما بعضي از اعضاي اين كميته، با بيان اين كه كشف مندليف براي جايزه نوبل 1906 قديمي است با انتخاب او مخالفت كردند. تلاش براي انتخاب او براي دريافت جايزه نوبل سال 1907 نيز موفقيت‌آميز نبود. سرانجام مندليف در فوريه 1907 ميلادي در اثر ابتلا به بيماري آنفلوآنزا از دنيا رفت و موفق نشد به پاس زحماتي كه در حوزه علم شيمي انجام داد نوبل شيمي را از آن خود كند.

ندا جواد هرات