سبکترين فلز جهان ساخته شد

جام جم آنلاين: دانشمندان موفق به ساخت سبک ترین ماده جهان شدند که این اختراع انقلابی در علوم الکترونیک و رایانه ایجاد خواهد کرد.

این ماده آن قدر سبک است که می توان آن را بر روی یک گل قاصدک قرار داد، بدون آنکه کوچکترین آسیبی به تخم های گل قاصدک وارد شود.

ماده یاد شده یک فلز فوق سبک است و به صورت مشبک و در ابعاد نانو طراحی شده است.

این ماده 100 بار سبک تر از «Styrofoam» است که نوعی «پلی استرن» خاص محسوب شده و در صنایع غذایی و برای بسته بندی و محافظت از آنها مورد استفاده قرار می گیرد. طراحی شبکه ای و خاص این ماده فلزی که به خوبی رساناست در آینده طراحی انواع سخت افزار و وسایل رایانه ای را با وزن بسیار کمتر و قابلیت های بیشتر ممکن خواهد کرد.

چگالی این ماده کمتر از یک هزارم آب است و عکس العمل آن هم خوب قلمداد شده است.

اگر چه جزییات زیادی از ترکیبات فلزی به کار گرفته شده در این ماده افشا نشده، اما گفته می شود که 90 درصد آن را نیکل تشکیل داده است. این ماده به غیر از صنعت «آی تی» در صنایعی همچون هوا- فضا، آکوستیک، ساخت باتری و ... هم کاربرد خواهد داشت.(فارس)

راديوم؛ عنصري در خدمت بيماري‌ها

به مناسبت سالروز تولد ماري كوري كاشف راديوم:كشف راديوم از جمله اكتشافات مهمي است كه نه تنها توانست علم بررسي خواص مواد را تحت تاثير خود قرار دهد، بلكه سرآغازي براي شناخت انرژي اتمي و استفاده از آن در زمينه‌هاي مختلف بود. راديوم بهترين عنصر از مجموعه عناصري است كه تحت عنوان راديواكتيو از آنها نام برده مي‌شود. تا قبل از اين كه ماري كوري سال 1895 ميلادي تحقيقات خود را درباره كشف عناصر مختلف و شناخت خصوصيات آنها آغاز كند، هيچ‌كس درباره عنصر راديوم اطلاعي نداشت و در حقيقت اين عنصر هنوز كشف نشده بود. البته هانري بكرل، فيزيكدان فرانسوي در نتيجه تحقيقات خود متوجه شده بود كه اين عنصر شيميايي در مقايسه با ديگر عناصر خواص متفاوتي دارد و پرتوهاي نامرئي با خصوصيات شگفت‌انگيز از خود منتشر مي‌كند. ماري كوري سال 1867 در لهستان متولد شد و در 19 سالگي براي تحصيل در رشته شيمي به پاريس رفت و پس از پايان تحصيلاتش با پير كوري كه از فيزيكدانان فرانسوي بود، ازدواج كرد. ماري كوري و همسرش پس از تحقيقات و مطالعات بسيار بر روي سنگ‌هاي معدني دريافتند در سنگ معدن به جز اورانيوم، 2 عنصر پرتوزاي ديگر نيز وجود دارد. آنها اولين عنصر را براساس محل تولد ماري كوري، پولونيوم و دومين عنصر را كه از اهميت بسيار زيادي برخوردار و مقدمه‌اي براي شناخت انرژي اتمي و كاربرد آن بود، راديوم ناميدند. به اين ترتيب 26 دسامبر 1898 ميلادي به عنوان روز تولد راديوم در تاريخ علم به ثبت رسيد. خانواده كوري و هانري بكرل به خاطر تلاش‌هاي بي‌وقفه براي شناخت عناصر راديوم و پلونيوم جايزه نوبل فيزيك سال 1903 را از آن خود ساختند. ماري كوري اولين زني است كه موفق به كسب جايزه نوبل شد. پس از آن نيز مادام كوري همچنان به مطالعات خود در اين زمينه ادامه داد و سرانجام سال 1910 موفق شد راديوم خالص را نيز تهيه كند و به اين ترتيب سال 1911 براي دومين بار موفق به دريافت جايزه نوبل شد. ماري كوري تنها دانشمندي است كه موفق شده 2 بار جايزه ارزشمند نوبل را كسب كند. يكي از مهم‌ترين دستاوردهاي ماري‌ كوري اين بود كه پرتوهاي راديوم مي‌توانند بافت‌هاي زنده اندام‌هاي مختلف بدن موجودات را از بين ببرند. اين كشف بزرگ مورد توجه بسياري از پزشكان و پژوهشگراني كه در زمينه علوم زيستي فعاليت مي‌كردند قرار گرفت و بزودي پزشكان دريافتند كه مي‌توانند به كمك امواج راديوم بافت‌ها و تومورهاي بدخيم در بيماران سرطاني را از بين ببرند و همچنين بيماران مبتلا به بيماري‌هاي پوستي را نيز تحت درمان قرار بدهند. به اين ترتيب بسياري از بيماران سرطاني در سطح دنيا با استفاده از روش‌هاي درماني مبتني بر كاربرد پرتوهاي راديواكتيو عنصر راديوم تحت درمان قرار گرفته و از مرگ نجات يافته‌اند. اگرچه مادام كوري در نتيجه تحقيقات خود توانسته است جان بسياري از بيماران را نجات دهد اما به دليل 40 سال تحقيق درباره عناصر راديواكتيو در اثر ابتلا به بيماري سرطان خون جان خود را از دست داد اين در حالي است كه امروزه بسياري از بيماران عمر دوباره خود را مرهون تلاش‌هاي او هستند.

زهرا هداوند

کعبه دل

ای قومِ به حج رفته کجایید، کجایید    معشوق همین جاست بیایید، بیایید

معشوق تو همسایه و دیوار به دیوار    در بادیه سرگشته، شما در چه هوایید؟!

گر صورت بی صورت معشوق ببینید    هم خواجه و هم خانه و هم کعبه شمایید

ده بار از آن راه بدان خانه برفتید    یک بار از این خانه برین بام برآیید

آن خانه لطیف است، نشانهاش بگفتید    از خواجه آن خانه نشانی بنمایید

(دیوان شمس)

صفر تا صد يك نظريه‌پرداز

لوئيس كارل پالينگ، شيميدان آمريكايي است كه تنها برنده 2 جايزه نوبل شيمي و فيزيك به شمار مي‌آيد و به عنوان فعال و حامي صلح نيز شناخته شده است. او در عين حال كه از تمامي جنبش‌هاي صلح‌طلب سراسر جهان حمايت مي‌كرد، به فعاليت‌هاي علمي و پژوهشي خود نيز ادامه مي‌داد. از پالينگ به عنوان يكي از برجسته‌ترين شيميدان‌هاي قرن بيستم ياد مي‌كنند. او كه سال 1901 در پورتلند اورگان چشم به دنيا گشود، از نخستين دانشمنداني محسوب مي‌شود كه مطالعات گسترده‌اي در زمينه شيمي كوانتوم و زيست‌شناسي مولكولي داشته است. پدر پالينگ يك داروفروش ساده و اصالتا آلماني بود كه بدون شك شغل وي تاثير زيادي در گرايش پسرش به مطالعات شيمي و فيزيك داشت. زماني كه تنها 9 سال داشت، پدرش از دنيا رفت و گرچه زندگي نه چندان راحتي را مي‌گذراند، علاقه شديدش به مطالعه كتاب‌هاي مختلف را نشان مي‌داد. همين گرايش موجب شد تا به همراه يكي از دوستانش آزمايشگاه كوچك و بسيار ساده‌اي راه‌اندازي كند. او در آن آزمايشگاه نمونه‌برداري‌هاي ساده‌اي انجام مي‌داد. با اين حال، مشكلات مالي موجب شد تا آنها آزمايشگاه محبوبشان را تعطيل كنند. لوئيس در دوران نوجواني و جواني مشكلات مالي زيادي داشت و حتي نتوانست مدرك ديپلمش را اخذ كند. به همين خاطر دست به انجام كارهاي عجيبي مي‌زد تا پول مورد نياز براي ادامه تحصيلش را به دست آورد. او بتدريج توانست در رشته مهندسي شيمي به تحصيلاتش ادامه دهد و طولي نكشيد كه وارد انستيتو فناوري كاليفرنيا شد. مطالعه درباره ساختار كريستالي مواد معدني از جمله مهم‌ترين كارهاي وي در دانشگاه بود. او حتي 7 مقاله مهم نيز در اين زمينه منتشر كرد. مطالعات وي همچنان ادامه داشت تا در نهايت در رشته فيزيك رياضيات و شيمي فيزيك موفق به اخذ مدرك دكتري شد. درحالي كه در دانشگاه اورگان به تحصيلاتش ادامه مي‌داد، بشدت مجذوب نظريه كوانتوم و مكانيك كوانتوم شد و در نهايت اين فرصت را پيدا كرد تا زير نظر 3 تن از دانشمندان برجسته آلماني، دانماركي و اتريشي به تحقيقاتش در اين زمينه ادامه دهد. لوئيس سخنراني‌هاي حيرت‌انگيزي درباره كوانتوم و مكانيك كوانتوم انجام مي‌داد، اما سخنراني كه درباره پيوندهاي شيميايي انجام داد موجب شد تا در سال 1954 جايزه نوبل شيمي را به دست آورد. كتاب معروف وي يعني «طبيعت پيوند شيميايي» هم اكنون به عنوان يكي از معتبرترين كتب دانش شيمي جهان به شمار مي‌آيد. دستاوردهاي وي در زمينه شيمي ارگانيك و غيرارگانيك با ارائه مفاهيم نويني در اين زمينه همراه بوده است.

مترجم: فاطمه پورمزرعه

هدف حباب‌هاي اكسيژن

در هر جعبه كمك‌هاي اوليه حتما يك بطري محتوي محلول آب‌اكسيژنه كه از آن به عنوان يك محلول ضدعفوني‌كننده استفاده مي‌شود، پيدا مي‌كنيد. اگر مقداري از اين محلول شفاف را در محل بريدگي يا زخم بريزيد بلافاصله حباب‌هاي بسيار كوچك در محل زخم يا بريدگي ديده خواهد شد. به نظر شما ايجاد اين حباب‌ها ناشي از چيست و آيا استفاده از آن مي‌تواند نقش مهمي در ترميم سريع‌تر محل زخم داشته باشند؟
سلول‌هاي بدن شما به خوبي مي‌دانند آب اكسيژنه ماده‌اي سمي است كه در شرايط طبيعي و به دليل فعاليت‌‌هاي روزانه سلول‌ها در بدن ايجاد مي‌شود. سلول‌هاي حيواني محتوي آنزيمي به نام كاتالاز هستند كه پروكسيد هيدروژن يا همان آب اكسيژنه را به آب و اكسيژن كه ضرري به بدن نمي‌رسانند تبديل مي‌كنند و وقتي شما پروكسيد هيدروژن را به صورت مستقيم در محل زخم يا بريدگي مي‌ريزيد، آنزيم كاتالاز به طور ناگهاني فعال خواهد شد كه فعاليت اين آنزيم منجر به توليد آب و ميليون‌ها حباب كوچك اكسيژن در محل زخم مي‌شود. وقتي شما پروكسيد هيدروژن يا ‌آب اكسيژنه را روي سطح پوست مي‌ریزيد، هيچ حبابي را در سطح پوست‌تان مشاهده نخواهيد كرد چرا كه آنزيم كاتالاز داخل سلول‌هاي پوست قرار گرفته است اما با ايجاد هرگونه بريدگي يا خراش در سطح پوست محتوي سلول‌هاي آسيب‌ديده به سطح پوست راه خواهند يافت كه در نتيجه موجب مي‌شود آنزيم كاتالاز نيز در محل زخم ايجادشده آزاد شود. در حقيقت حباب‌هاي ايجاد شده در محل بريدگي پوست حاكي از آن است كه ماده ضد عفوني ريخته شده در محل آسيب‌ديده پوست با آنزيم كاتالاز خارج شده از سلول‌هاي آسيب‌ديده واكنش داده است، اما سوالي كه ممكن است براي شما هم پيش آمده باشد اين است كه آيا اين حباب‌هاي آزاد شده مي‌توانند در حفظ سلامت بدن نقشي را ايفا كنند؟ مهم‌ترين تغييري كه پروكسيد هيدروژن در محل آسيب‌ديدگي ايجاد مي‌كند از بين بردن باكتري‌هاست. در سلول‌هاي باكتريايي، آنزيم كاتالاز وجود ندارد و به همين علت پروكسيد هيدروژن مي‌تواند باكتري‌ها را منهدم كند و از بين ببرد. بدون حضور آنزيم كاتالاز باكتري‌ها در برابر پروكسيد هيدروژن هيچ مقاومتي از خود نشان نداده و به سرعت از بين مي‌روند.

اين حباب‌ها همچنين مي‌توانند موجب ايجاد فعاليت‌هايي در محل ايجاد زخم يا خراش‌هاي پوستي شوند و ذرات آلاينده‌اي را كه مي‌توانند پناهگاه خوبي براي رشد و گسترش آلودگي و ايجاد عفونت در بدن باشند از بين ببرند. به اين ترتيب مي‌توان گفت ريختن اين ماده ضدعفوني‌كننده همان طور كه از نامش پيداست موجب از بين بردن باكتري‌ها و سلول‌هاي آلاينده ايجاد‌كننده عفونت و بيماري مي‌شوند.

زهرا هداوند

روز مول، روز شیمیست

روز مول سال 89